یکی از تجهیزات پایه و اصلی برای آکواریوم های آب شور به ویژه آکواریوم های مرجانی (ریف Reef) سیستم روشنایی و لامپ آن است. بیشتر مرجانها (مرجان های هم زیست با جلبک های زئوگزانتلا) 8-0 درصد انرژی موردنیاز خود را از طریق نور تامین می کنند. بدین نحو که جلبک های زئوگزانتلا با دریافت نور مناسب فتوسنتز انجام می دهند. و انرژی آزاد می کنند که مرجان ها از این انرژی جهت ادامه ی حیات خود استفاده می کنند.

علت نیاز به سیستم روشنایی در آکواریوم آب شور

مرجان ها در محیط طبیعت در مناطقی زندگی می کنند که در مقابل تابش مستقیم نور آفتاب قرار دارند. به همین دلیل برای نگهداری صحیح آنها در آکواریوم باید با بررسی مشخصات نوری که در محیط طبیعت دریافت می کنند و تامین آن در آکواریوم به رشد و نمو آنها کمک کنیم. نور خورشید شامل طیف های نوری مرئی و نامرئی بسیار زیادی می شود. وجود همه ی این طیف ها برای مرجان ها نه تنها الزامی نیست بلکه می تواند مضر نیز باشد.

در صورت استفاده از نور خورشید رشد دیاتوم و جلبک های ناخواسته به شدت افزایش می یابد.این موضوع علاوه بر کاستن از زیبایی آکواریوم در بلندمدت موجب از بین رفتن مرجان ها نیز می شود. بنابراین با بررسی نیازمندی های نوری مرجان ها باید بهترین شرایط رشد آنها را در آکواریوم تامین کنیم و سایر ویژگی های نور را حذف کنیم.

طول موج نور در سیستم روشنایی آکواریوم آب شور:

طول موج نور مناسب برای نورپردازی آکواریوم اب شور ۴۰۰ تا ۸۰۰ نانومتر می باشد. برای نورپردازی آکواریم آب شور، که در بیشتر ساعت باید از طول  ۴۴۰-۴۸۰ نانومتر استفاده کنیم.

کلوین یا درجه ی رنگ نور:

رنگ نور مناسب آکواریوم اب شور مطابق با جدول شماره 3 میباشد:

جدول 3- طیف نور و دمای رنگ مناسب انواع آکواریوم.

لومن یا شدت نور در سیستم روشنایی آکواریوم آب شور:

منبع نوری باید به ازای هر 1 لیتر 3 لومن خروجی داشته باشد. به عبارتی برای یک اکواریوم با حجم 400 لیتر چراغی با خروجی 1200 لومن نیاز داریم.

پرتوافشانی کنشگر فوتوسنتزی یا پار

پار PAR به محدوده طیفی از نور خورشید از ۴۰۰ تا ۷۰۰ نانومتر تعیین اشاره می‌کند که جانداران فتوسنتزی در روند فتوسنتز توانایی استفاده از آن را دارند. این منطقه طیفی کم و بیش برابر با دامنه نوری است که چشم انسان توانایی دیدن آن را دارد. فوتون‌ها با طول موج کوتاه‌تر چنان پر انرژی هستند که می‌توانند به یاخته‌ها و بافت‌ها آسیب برسانند. البته این فوتون ها بیشتر توسط لایه ازن در استراتوسفر فیلتر می‌شوند. از سوی دیگر فوتون‌هایی با طول موج طولانی‌تر، انرژی کافی را برای انجام فتوسنتز ندارند.

موجودات زنده دیگر مانند سیانوباکتری‌ ها، باکتری‌ های بنفش و هلیو باکتری‌ ها می‌توانند از نور خورشید در طیفی نسبتاً گسترده‌ تری مانند طیف فروسرخ بهره ببرند. این باکتری‌ ها در محیط‌ هایی مانند ته حوضچه‌ های راکد، رسوبات و اعماق اقیانوس‌ ها زندگی می‌کنند. به دلیل رنگدانه‌ های خود، آنها بستر رنگارنگی از سبز، قرمز و بنفش تشکیل می‌دهند.

همانطور که گفته شد مرجان های هم زیست با جلبک های زئوگزانتلا با توجه به محل زندگی خود یعنی اعماق 1 الی حداکثر 60 متری به نور آبی بیشتری نیاز دارند. چرا که در این اعماق نور آبی بیشترین نفوذ را دارد. بنابراین در آکواریوم های ریف از نور آبی زیادی استفاده می شود اما این بدان معنی نیست که نور قرمز اهمیتی ندارد. دقیقا به همین دلیل است که توصیه می شود در کنار لامپ های اکتینیک از لامپ های 10000 الی 14000 کلوین استفاده شود و از لامپ های 20000 کلوین پرهیز شود زیرا نور لامپ های 20000 کلوین دارای کمترین نور قرمز بوده و میزان آن بسیار ناچیز و بی تاثیر است و استفاده از این قبیل لامپ ها به عنوان تنها لامپ آکواریوم نمی تواند نیازهای مرجان ها را برآورده سازد.

شاخص تفکیک رنگ یا سی ار ای CRI:

در اکواریوم های آب شور این شاخص حداقل باید برابر با 90 باشد.

انواع منابع نوری مورد استفاده در چراغ های آکواریوم اب شور:

نورهای فلورسنت معمولی.

نورهای فلورسنت Compact.

نورهای متال هالید با شدت بالا.

نورهای LED (Light Emitting Diode).

و از شرکت های معروف که به ساخت این منابع نوری مشغول هستند، میتوان به Philips و Osram در منابع نوری فلورسنت و متال هالید و شرکت های Cree و LumiLED که به ترتیب COB و SMD مناسب اکواریوم های اب شور را تولید می کنند.

از شرکت های فعال در حوزه چراغ سازی نیز میتوان به Chihiros، JBL، Aquastar و Zt-light اشاره کرد. در این میان جی بی ال و شیهیروز از شناخته شده ترین و با کیفیت ترین برند ها میباشند.این دو برند منطبق با علم روز دنیا مشغول به فعالیت در این عرصه هستند.

در ساخت چراغ های آکواریوم آب شور با توجه به حساسیت بسیار بالا مرجان ها و نرم تنان آب شور به پارامترهای آب و نور ، این چراغ ها باید قابلیت تنظیم شدت، زمان و رنگ نور تابشی را داشته باشند و اگر امکان اتصال به گوشی های هوشمند را نیز داشته باشند بسیار بهتر است همچنین بسیار بدیهی است که از ملزومات اولیه این چراغ ها داشتن گواهی  IP68 میباشد و چراغ سازهای معتبر نیز برای مدیریت گرما تولید شده توسط منابع نوری علاوه بر هیت سینک و بدنه مناسب از فن نیز استفاده می کنند.