CRI R9 چیست؟

  • CRI R9 چیست و چرا اهمیت دارد.

CRI R9 یا شاخص رنگنمایی R9 ، یکی از نمونه رنگ های آزمون نمایش رنگ است که برای محاسبه شاخص رنگنمایی CRI توسعه یافته استفاده می شود. بسیاری از تولید کنندگان تنها رنگنمایی عمومی را گزارش می کنند، که شامل امتیاز رنگنمایی CRI R9 نیست. از این رو اغلب CRI R9 امتیازی تکمیلی است که کمک می کند در خصوص توانائی نمایش رنگ منبع نور قضاوت کنیم، خصوصا وقتی اهداف نورپردازی ما بازتابش بیشتری از طول موج های طیف قرمز باشد. پیشنهاد می کنیم، اگر قصد دارید بیشتر در خصوص کیفیت رنگ نمایی منبع نور بدانید، نگاه نزدیک تری به طریقه محاسبه R9 با توجه به نمونه رنگ آزمون TCS9 داشته باشید.

CRI R9 چیست؟

شاخص R9 امتیازی است که مشخص می کند منبع نور با چه دقتی رنگ های دارای طیف پرقدرت قرمز را بازسازی می کند. بسته به دمای رنگ، دقت این رنگنمایی بر اساس شباهت آن به نور روز یا منابع نوری التهابی تعیین می شود.

همانند محاسبات مقدار شاخص رنگنمایی CRI R، مقدار R9 توسط محاسبه رنگ بازتابش شده از اشیای فرضی با مشخصات بازتابشی متناسب با TCS9 محاسبه می شود. طیف بازتابش در تصویر زیر نمایش داده شده است :

قابل ذکر است که طیف طول موج TCS9 سرتاسر نور قرمز است. از نظر اسپکتروم، این پروفایل دارای طول موج های بلند تر از 600 نانومتر است.
این بدان معنا است که اگر منبع نور ما دارای نور قرمز کافی نباشد، باعث می شود رنگ های قرمز خاموش یا متفاوت دیده شوند.
در تصویر زیر، اسپکتروم یک ال ای دی LED نوعی را در مقایسه با منبع نور مرجع (نور روز) می بینید. به مقدار قابل توجهی کمبود نور قرمز ورای 600 نانومتر در نور تابش شده توسط LED قابل مشاهده است:

مقایسه اسپکترال بین LED نوعی و تابشگر نور روز (D65)

چرا CRI R9 اهمیت دارد؟

CRI R9 شاخصه بسیار مهمی است، چرا که بسیاری از منابع نور مقادیر نور قرمز کمی دارند، و این حقیقت به دلیل میانگین گیری که در محاسبه رنگنمایی CRI -که فاقد R9 است- صورت می گیرد نادیده گرفته می شود.

همانگونه که چارت زیر نشان می دهد، در حقیقت یک منبع نور می تواند در آزمون 8 نمونه رنگ ابتدایی نتایج خوبی داشته باشد و امتیاز خوبی از R1-R8 به دست بیاورد. در واکنش به شاخصه Ra رنگ نمایی عمومی، ال ای دی LED با نمود رنگ قرمز ضعیف، می تواند درجه بندی رنگ نمایی CRI(Ra) برابر با 80 به دست بیاورد.

نگاه دقیق تر به مقدار R9 نشان می دهد که منبع نور به صورت خاص در رنگ های قرمز کارایی ضعیف تری دارد.

مقدار مناسب برای CRI R9 چیست؟

با این که بیشینه R9 نیز عدد 100 است، باید مقدار R9 را به صورت متفاوت قضاوت کنیم.

از نقطه نظر ریاضی، به دست آمدن امتیاز زیاد برای R9 سخت تر از دیگر مقادیر R مورد استفاده در محاسبه رنگنمایی CRI است و نسبت به تغییرات اسپکترال حساس تر است. لذا امتیاز 50 برای R9 را می توان خوب تفسیر کرد، یا امتیاز 90 یا بالاتر از آن را “فوق العاده” دانست!
بنابراین در خواهید یافت که چرا بیشتر محصولات نورپردازی موجود در بازار به ندرت مقدار R9 را اعلام می کنند، و وقتی هم که  اعلام می کنند، به ندرت مقدار آن بیشتر از 50 خواهد بود.
این موضوع به این علت است که CRI از فضای رنگی CIE 1960 uv استفاده می کند، و این باعث تحریف در جهت تشدید تفاوت های رنگی در ناحیه قرمز دیاگرام کروماسیتی می شود. از آنجا که شاخص رنگنمایی CRI محاسبه ای است که تفاوت رنگ منبع نور و منبع مرجع را می سنجد، مقادیر زیاد در تفاوت رنگ، باعث کاهش زیادی در امتیاز R خواهد شد.

چرا رنگ قرمز این قدر مهم است؟

قرمز رنگ بسیار مهمی برای کاربری های مثل عکاسی ، منسوجات، و بازنمایی رنگ پوست انسان است. بسیاری از اشیا که قرمز به نظر نمی رسند ترکیب رنگی شامل رنگ قرمز دارند، مثلا رنگ پوست،  که تحت تاثیر قرمزی خونی که از بین پوست عبور می کند قرار دارد.

بنابراین نوری که مقادیر کمی قرمز دارد، باعث می شود شخص زرد و رنگ پریده به نظر برسد، یا حتی به سبزی بزند! این امر ممکن است برای کاربری های پزشکی که تشخیص رنگ ظاهر افراد برای تشخیص دقیق پزشکی حیاتی است مشکل ساز باشد. برای کاربری های دیگری مثل عکاسی نیز، زیبایی ظاهری حیاتی است و خیلی اوقات نمی توان آن را با پست پروداکشن و ویرایش دیجیتال تصحیح کرد.